Na mapach: 50°10'29″N 19°48'23″E / 50.17472, 19.80639Jaskinia Wierzchowska Górna – jaskinia na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, na zboczu górnej części Doliny Kluczwody wewnątrz miejscowości Wierzchowie, wewnątrz odległości ok. 1 km od czasu kochany krajowej nr 94. Jest drugą przy względem długości jaskinią na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. W pobliżu znajduje się ponadto Jaskinia Wierzchowska Dolna, znana jak Jaskinia Mamutowa Jaskinia Wierzchowska powstała wewnątrz wapieniach górnojurajskich zaś stanowi przypadek podziemnej formy krasowej. Jej rozciągłość owo niezupełnie 1000 m korytarzy.Pierwsze wzmianki o jaskini pochodzą spośród 1853 roku. W II połowie XIX wieku teren analizowany był poprzez Jana Zawiszę wewnątrz latach 1871-1873 zaś Gotfryda Ossowskiego wewnątrz latach 1884-1886. Badania potwierdziły egzystencja intensywnego osadnictwa wewnątrz tym regionie poprzednio wewnątrz epoce neolitu (ok. 7 tys. lat). Archeolodzy znaleźli fragmenty naczyń, narzędzi zaś ślady po ogniskach. Ciekawie prezentują się osady jaskiniowe spośród punktu widzenia paleontologii. W namulisku natrafiono m.in. na padlina niedźwiedzi jaskiniowych hien tudzież innych zwierząt występujących na tym obszarze wewnątrz epoce lodowcowej.W XIX wieku nastąpił nasycony eskalacja ruchu turystycznego. Do Ojcowa zjeżdżali kuracjusze, zaś część spośród nich spośród zapałem odwiedzała znaną poprzednio dopiero Grotę Wierzchowską, która jak jedna spośród pierwszych jaskiń wewnątrz Europie została przystosowana aż do obsługi ruchu turystycznego. Otwory zabezpieczono drewnianą palisadą, do wnętrza zainstalowano oświetlenie spośród chińskich lampionów tudzież przygotowano przewodników.Dzisiaj Jaskinia Wierzchowska jest najdłuższą jaskinią wewnątrz Polsce przystosowaną aż do zwiedzania. Prowadzi krętym Przesmykiem Długim poprzez Salę spośród Kotłami zaś Hotelik aż do największej komory jaskiniowej Sali Balowej zaś potem aż do Sali Człowieka Pierwotnego. Ściany zaś pułap komór są pokryte ciekawą szatą naciekową. Można tedy dopaść nietoperze (głównie podkowce małe) tudzież pająki: sieciarze jaskiniowe Jaskinię jest dozwolone wizytować jedynie spośród wykwalifikowanym przewodnikiem. Prowadzi poprzez nią wytyczona, bezpieczna zaś profesjonalnie oświetlona trasa. Posiada trzy otwory wejściowe skierowane na nordowy zachód. Jaskinia ma wielowątkowy architektura korytarzy zaś komór. Praktycznie nieobecność ciekawych form naciekowych.Długość trasy turystycznej wynosi 700 m, zaś pora zwiedzania owo ok. 50 min. Natomiast łączna rozciągłość jej korytarzy wynosi 975 m. Temperatura powietrza wewnątrz jaskini ok. 7,8 °C. Hala Wielka Dolna znajdująca się wewnątrz tej jaskini wypada aż do największych na Jurze. Możliwość zwiedzania stanowisk archeologicznych (osadnictwo neolityczne).Czynna od czasu 9 kwietnia aż do 30 listopada, czynna ponadto wewnątrz wszystek koniec tygodnia I kwartału (z wyjątkiem pierwszego weekendu stycznia) tudzież wewnątrz terminach ferii zimowych na rzecz woj. małopolskiego zaś śląskiego od czasu 10.00 aż do 15.00. Zwiedzanie o pełnej godzinie Jaskinia Wierzchowska na mocy Decyzji RL-op-8311/59/66 Prezydium Wojewódzkiej rady Narodowej wewnątrz Krakowie spośród dnia 14.09.1966 r. otrzymała stan prawny pomnika przyrody na terenie Jurajskiego Parku Krajobrazowego "Dolinki Podkrakowskie" zaś stanowi jeden spośród najciekawszych obiektów znajdujących się na jego terenie.Obszar, na którym znajduje się Jaskinia Wierzchowska Górna jest usytuowany na terenie projektowanego obszaru Natura 2000 – PLH120005 "Dolinki Jurajskie".Wydawnictwo PTTK Kraj gród nad Wisłą – gród podwawelski 1986 ISBN 83-7005-097-2